Thuốc điều trị đái tháo đường tưp 2 từ thuốc uống đến thuốc tiêm

 

BS. CK1 Hồ Đắc Phương

Khoa Nội tiết – BV. Nguyễn Tri Phương

 

1. Đại cương

- Đái tháo đường (ĐTĐ) là bệnh mạn tính, có yếu tố di truyền, do hậu quả của t́nh trạng thiếu Insulin tuyệt đối hoặc tương đối.

- Đặc trưng của bệnh ĐTĐ:

·        T́nh trạng tăng đường huyết.

·        Các rối loạn chuyển hóa: đường, đạm, mỡ, chất khoáng.

·        Các rối loạn trên sẽ dẫn đến các biến chứng:

      Biến chứng cấp tính: hôn mê, dễ nhiễm trùng.

      Biến chứng mạn tính: trên mạch máu lớn, mạch máu nhỏ.

·        Diễn tiến tự nhiên của bệnh ĐTĐ tưp 2 lâu ngày dẫn đến t́nh trạng kiệt quệ tế bào bêta của tụy (có vai tṛ tiết Insulin).

 

- Nguyên tắc điều trị ĐTĐ:

·        Tiết chế: kiểm soát chế độ ăn uống thích hợp.

·        Cải thiện lối sống thụ động.

·        Sử dụng thuốc: thuốc viên uống, thuốc chích (Insulin).

 

- Mục tiêu điều trị ĐTĐ:

Đặc trưng cơ bản của bệnh ĐTĐ là t́nh trạng tăng đường huyết. Do đó mục tiêu điều trị ĐTĐ là kiểm soát đường huyết, nhằm kéo dài t́nh trạng ĐTĐ không biến chứng cấp hoặc pḥng ngừa các biến chứng về sau. Nếu một hoặc vài biến chứng đă xảy ra, việc kiểm soát tốt đường huyết giúp làm ngưng hoặc chậm lại diễn tiến của biến chứng.

 

 

 

Tốt

Vừa

Kém

Đường huyết

Đói

80 – 100mg%

≤ 140

> 140

 

Sau 2 giờ

80 – 144

≤ 180

> 180

HbA1C

< 6,5%

≤ 7,5

> 7,5

 

2. Thuốc hạ đường huyết uống:

Có nhiều loại thuốc hạ đường huyết:

- Nhóm Sulfonylurea: có tác dụng kích thích tế bào Beta tụy tiết Insulin như Daonil, Diamicron, Amaryl…

- Nhóm Biguanid: có tác dụng tăng nhạy cảm Insulin ở mô ngoại biên như Glucopha.

- Nhóm ức chế men glucosidaz: có tác dụng làm giảm hấp thu đường trong thức ăn ở ruột non như Glucobay, Basen…

- Nhóm cải thiện đề kháng Insulin tại cơ như Avandia, Pioz…

Đa số bệnh nhân ĐTĐ tưp 2 vẫn tiếp tục sử dụng thuốc hạ đường huyết uống có hiệu quả trong một thời gian dài.

 

3. Tại sao tôi không thể tiếp tục dùng thuốc uống để hạ đường huyết như trước nữa?

Trong quá tŕnh điều trị, một số bệnh nhân ĐTĐ sẽ không được tiếp tục dùng thuốc uống nữa, khi:

- Suy thận: phù, tiểu ít.

- Suy gan: vàng da, báng bụng.

- Kiểm soát đường huyết và HbA1C chưa tốt (mặc dù đă điều trị thuốc liều cao, hoặc phối hợp nhiều loại thuốc uống).

- Điều trị Insulin ngắn hạn khi có các biến chứng cấp hoặc có các bệnh lư khác đi kèm.

Một số bệnh nhân ĐTĐ sau một thời gian uống thuốc hạ đường huyết cần đổi sang tiêm Insulin để kiểm soát đường huyết tốt hơn.

Nói chung hầu hết các bệnh nhân này cuối cùng đều cần dùng Insulin.

 

4. Khi chuyển từ thuốc hạ đường huyết uống sang tiêm Insulin, phải chăng bệnh ĐTĐ của tôi đă trở nên nặng hơn?

Đây chỉ là giai đoạn cần kiểm soát đường huyết tốt hơn bằng Insulin. Việc sử dụng Insulin có thể ngắn hạn hoặc dài hạn.

- Khi nguồn cung cấp Insulin tự nhiên của cơ thể trở nên kiệt quệ, thuốc hạ đường huyết uống không c̣n tác dụng nữa, việc chích Insulin lâu dài là cần thiết để kiểm soát đường huyết.

- Liệu pháp Insulin ngắn hạn giúp kiểm soát đường huyết trong các trường hợp: nhiễm trùng, nhồi máu cơ tim, hoặc tai biến mạch máu năo…

 

5. Tại sao Insulin phải tiêm? Tiềm nhiều th́ sao?

Insulin sẽ bị mất tác dụng hạ đường huyết khi uống bởi các chất dịch trong dạ dày.

Kỹ thuật tiêm Insulin:

- Tiêm nông dưới da.

- Vị trí tiêm được luân phiên thay đổi trong các lần tiêm kế tiếp.

- Hiện nay đă có nhiều loại kim tiêm Insulin nhỏ, bén nên tiện dụng cà ít gây đau.

- Hướng tương lai: cấy dưới da, hít hoặc uống.

 

6. Tôi có thể ngưng Insulin khi tôi cảm thấy sức khỏe tốt hơn hoặc đường huyết tôi đă trở lại b́nh thường?

Không được.

Kết quả đường huyết tốt, người bệnh cảm thấy khỏe hơn, là nhờ tác dụng của Insulin. Do đó nếu ngưng Insulin, đường huyết sẽ tăng cao lại và người bệnh phải mất một thời gian nữa để kiểm soát lại đường huyết của ḿnh.

Trong liệu pháp Insulin ngắn hạn, việc xem xét ngưng chích Insulin hay không tùy thuộc vào ư kiến của bác sĩ điều trị.

 

7. Kết luận:

- Insulin là một trong những biện pháp điều trị ĐTĐ.

- Nói chung hầu hết bệnh nhân ĐTĐ đều cần Insulin để kiểm soát đường huyết tốt.

- Ngày nay với sự hỗ trợ của khoa học kỹ thuật, việc sử dụng Insulin được dễ dàng, ít tai biến, tạo sự an toàn, thoải mái cho bệnh nhân ĐTĐ.