T́nh h́nh bệnh da liễu ở người bị nhiễm HIV điều trị nội trú tại

BV. Da Liễu TP. HCM

           

       Chỉ đạo: DS. Nguyễn Văn Thục

       Báo cáo: BS. Huỳnh Huy Hoàng

       Cùng tham gia- Khoa lâm sàng I

                              - Khoa lâm sàng II

                              - Khoa phục hồi chức năng

                              - Pḥng xét nghiệm huyết thanh

I. Đặt vấn đề

Biểu hiện bệnh da liễu ở người bị nhiễm HIV là rất thường gặp, trong đó những biểu hiện bệnh ngoài da là phong phú đa dạng theo như những tài liệu báo cáo ở nước ngoài. Tuy nhiên, những báo cáo đó có tính cách chung chung chưa có báo cáo cụ thể nào về những bệnh da liễu hay gặp ở những bệnh nằm nội trú. Từ năm 1995 – 1997 tại BV. Da Liễu TP. HCM đă có công tŕnh nghiên cứu đánh giá về t́nh h́nh bệnh da tại một khoa lâm sàng nam, tiếp theo năm 1998 công tŕnh này được triển khai rộng hơn đến tất cả ba khoa lâm sàng và phục hồi chức năng. Với t́nh h́nh nhiễm HIV/AIDS càng ngày càng tăng ngoài xă hội, năm 2001 chúng tôi tiếp tục công tŕnh nghiên cứu của những năm trước.

II. Mục đích nghiên cứu

Đánh giá t́nh h́nh bệnh da liễu ở bệnh nhân bị nhiễm HIV tại cả ba khoa nội trú, so sánh với những năm trước, đề ra biện pháp để nhằm làm giảm lây nhiễm HIV.

III. Phương pháp nghiên cứu

-         Đối tượng nghiên cứu:

·        Bệnh nhân nam và nữ được nhập viện điều trị bệnh da liễu tại khoa lâm sàng I, II và phục hồi chức năng (PHCN).

·        Tuổi: từ 16 trở lên đến 60 tuổi.

- Chẩn đoán bệnh da liễu, làm bệnh án.

- T́m hiểu đời sống cá nhân, xem có tiêm chích ma túy, có quan hệ t́nh dục bừa băi, ó có xâm da, có chích lễ, có nhận máu, truyền máu, có bệnh khác đi kèm theo không.

- Tiến hành thủ tục xét nghiệm máu t́m kháng thể kháng HIV. Khi có kết quả dương tính th́ sẽ thử thêm với hai loạt xét nghiệm khác nhau (ELISA, SERODIA).

- Điều trị và theo dơi diễn biến lâm sàng.

- Lập mẫu báo cáo các trường hợp bị nhiễm HIV về cho Ủy ban Pḥng chống AIDS TP. HCM.

- Tiêu chuẩn loại trừ:

·        Bệnh nhân cũ bị nhiễm HIV đă từng nằm điều trị tại BV. Da Liễu TP. HCM

IV. Kết quả

Trong 1.000 mẫu máu thử nghiệm chúng tôi ghi nhận có 52 bệnh nhân vừa bị bệnh da liễu vừa có kết quả thử máu phát hiện có kháng thể HIV, trong đó khoa lâm sàng I có 38 người, lâm sàng II có 11 người, khoa phục hồi chức năng có 3 người.

- Dưới đây là các loại bệnh gặp tại ba khoa:

·  Lâm sàng I (cũ):

 

- Zona

16

- Nhiễm độc da

07

- Chàm

05

- Vảy nến

04

- Đỏ da toàn thân

03

- Ghẻ

02

- Ban lao sẩn hoại tử

01

                        Tổng cộng

32

·  Lâm sàng II (cũ):

 

- Zona

06

- Mào gà

03

- Sẩn cục

01

- Viêm da tiết bă

01

                        Tổng cộng

11

 

·    Khoa phục hồi chức năng:

 

- Hoại tử ngón chân

01

- Phong thể PB

01

- Phong thể MB

01

                        Tổng cộng

03

 

·  Lứa tuổi

 

- < 20

05

- 20 – 29

27

- 30 – 39

12

- 40 – 49

08

 

·    Cư trú

 

- Quận Phú Nhuận

06

- Quận 6

06

- Quận 4

06

- Đồng Nai

05

- Quận 10

03

- Quận Tân B́nh

03

- Quận B́nh Thạnh

03

- Quận 8

02

- Quận 3

02

- Bà Rịa Vũng Tàu

02

- Quận G̣ Vấp

01

- Quận 5

01

- Quận 9

01

- Quận 11

01

- Quận 12

01

- Huyện B́nh Chánh

01

- Long Uyên

01

- B́nh Dương

01

- Tây Ninh

01

- Khánh Ḥa

01

- Tiền Giang

01

- Lâm Đồng

01

- B́nh Thuận

01

 

·                   Nghề nghiệp

19

- Thất nghiệp

08

- Làm ruộng

05

- Buôn bán

04

- Công nhân

03

- Thợ hồ

02

- Thợ sơn

02

- Xe ôm

02

- Thợ tiện

01

- Xây dựng

01

- Học sinh

01

- Làm mướn

01

- Tài xế

01

- Hớt tóc

01

- Thợ may

01

- Thợ mộc

01

 

·  Tiền sử cá nhân

 

- Tiêm chích ma túy

32 (3 có quan hệ t́nh dục bừa băi)

- Do quan hệ t́nh dục

11

- Không rơ

07

- Âm da

02

 

V. Nhận xét

- Theo các báo cáo cũ trong 3 năm 1995 – 1997 tại khoa Lâm sàng I (cũ) đă phát hiện 44 người bị hniễm HIV (khoa lâm sàng II (cũ) và PHCN không đáng kể). Đến năm 1998 một nghiên cứu khác báo cáo cho biết trong 9 tháng của năm 1998 đă phát hiện 18 ca nhiễm HIV tại cả ba khoa lâm sàng và PHCN. Theo thống kê hàng năm, trong năm 1999 đă phát hiện 33 bệnh nhân nội trú nhiễm HIV, năm 2000 có 35 người. Đến 2001 số người bị nhiễm HIV tại cả ba khoa là 52 trong đó bệnh nhân nam là 41, nữ là 11. Như vậy chúng ta có thể thấy là t́nh h́nh phát hiện nhiễm HIV đă có sự gia tăng đáng kể trong năm vừa qua tại các khoa lâm sàng (5,2%).

- Một lần nữa cho thấy trong số các biểu hiện bệnh ngoài da bị nhiễm HIV th́ bệnh Zona vẫn thường gặp nhất 22/52. Zona là bệnh gây ra do VARICELLA ZOSTER VIRUS (V.Z.V). Virus này vừa gây bệnh thủy đậu (hay gặp ở trẻ nhỏ) vừa gây bệnh Zona (hay gặp ở người lớn). V.Z.V thường sống tiềm ẩn ở hạch thần kinh tủy sống của người lớn, khi gặp điều kiện thuận lợi như khi cơ thể suy yếu, tuổi già hoặc khi cơ thể bị một loại virus khác tấn công vào hệ miễn dịch như là bị nhiễm HIV chẳng hạn và khi lượng tế bào CD4 suy giảm th́ V.Z.V có thể bộc phát mạnh và gây bệnh Zona. V́ điều kiện tài chính chúng tôi không thể thử nghiệm lượng CD4 cho người bệnh bị nhiễm HIV có kèm bệnh Zona.

- Sự phân bố và triệu chứng bệnh Zona ở người b́nh thường và người bị nhiễm HIV không có sự khác biệt đáng kể; theo kinh nghiệm của chúng tôi khi một người trẻ bị bệnh Zona kèm theo tiền sử có tiêm chích ma túy th́ dù người bệnh có triệu chứng bệnh Zona ở mức độ nào đi nữa chúng tôi đă có chẩn đoán là người này đă bị nhiễm HIV trước khi có xét nghiệm máu. Việc điều trị những ca bệnh Zona nhiễm HIV th́ chúng tôi chưa gặp khó khăn ǵ, người bệnh vẫn c̣n đáp ứng tốt với điều trị và xuất hiện trong thời gian từ 1 – 2 tuần.

- Nhiễm độc da do thuốc đứng hàng thứ nh́ sau bệnh Zona (7/52), chúng tôi không rơ được loại thuốc bệnh nhân đă sử dụng v́ họ sử dụng một lúc nhiều loại thuốc tự mua khác nhau và lúc nhập viện chúng tôi không rơ loại thuốc đă dùng. Nhận xét về các trường hợp dị ứng thuốc, có thể người bị nhiễm HIV đến một giai đoạn nào đó th́ cơ thể có sự thay đổi về t́nh trạng miễn dịch, do đó trở nên dễ mẫn cảm với nhiều loại thuốc khác nhau, đây là vấn đề cần được nghiên cứu thêm cùng với một số bệnh dị ứng khác như bệnh chàm, đỏ da toàn thân, vảy nến...

- Bệnh lây truyền qua đường t́nh dục gặp ở người bệnh bị nhiễm HIV là 3 người nữ bị bệnh mào gà, theo họ khai là do chồng và bạn trai lây, cả 3 người này đều chữa trị có kết quả.

- Các bệnh da khác th́ ít gặp, có người bị ban lao sẩn hoại tử đă từng đến khám bệnh ở một bác sĩ bên ngoài vá bác sĩ này đă đốt điện để phá hủy sau đó người bệnh này đă nhập viện v́ vết loét do đốt điện bị nhiễm trùng lâu lành...

- Riêng về ba người nằm tại khoa PHCN th́ có một người bị hoại tử ngón chân (Buerger) nằm để mổ, một người bị phong thể PB có tiền sử tiêm chích ma túy một người thể MB đă hoàn tất điều trị chờ mổ bàn chân lết.

- Đa số người bị nhiễm HIV là người trẻ tuổi ít được quan tâm về giáo dục, ham đua đ̣i ăn chơi với bạn bè thường xuyên tiêm chích ma túy hoặc quan hệ t́nh dục không có biện pháp pḥng bệnh thích hợp, tỷ lệ bệnh nam cao hơn nữ là 3,7 (41 nam, 11 nữ).

- Nhờ có công tác theo dơi và tham vấn tốt, trong thời gian điều trị tại bệnh viện, không có bệnh nhân nào quậy phá gây rối như những năm trước, nhiều người bước đầu đă có ư thức về việc pḥng chống lây lan nhiễm HIV cho những người khác trong gia đ́nh và xă hội, họ vẫn c̣n hy vọng trong thời gian sắp tới bệnh của họ sẽ được chữa khỏi khi y học khám phá và đưa vào phương pháp chữa trị mới.

VI. Kết luận

Hiện nay ở Việt Nam số người bị nhiễm HIV/AIDS ngày càng được phát hiện nhiều, trong đó có những người bị nhiễm HIV/AIDS có biểu hiện bệnh da liễu cũng gia tăng. Chúng ta cần lưu ư và phát hiện nhiễm HIV ở người bệnh da liễu nhất là đối tượng có tiền sử tiêm chích ma túy hoặc có quan hệ t́nh dục bừa băi, phát hiện nhiễm HIV ở giai đoạn sớm và có biện pháp tham vấn, pḥng ngừa thích hợp th́ sẽ góp phần giúp hạn chế lây nhiễm HIV cho gia đ́nh, xă hội và chính cho cả nhân viên y tế.

Tài liệu tham khảo

- Bộ Y tế vụ điều trị: tập huấn điều trị và chăm sóc bệnh nhân nhiễm HIV/AIDS trong hệ thống bệnh viện, Viện Pasteur TP. HCM tháng 10/1997.

- Vernon Sachman. M.D. Dermatologic Manifestations of Human immunodeficiency Virus Infection – Janssen Pharmaceutica and Burrouhs Wellcome.

- Ủy ban Pḥng chống AIDS TP. HCM: Hướng dẫn tham vấn về nhiễm HIV và AIDS. World Health Organization, Geneve, 1990.

- Bộ Y tế, Ban Pḥng chống AIDS, Sổ tay chăm sóc nhiễm HIV/AIDS, Nhà xuất bản Hà Nội 2001.

- Huỳnh Huy Hoàng: Herpes zoster: The common skin manifestion among HIV infected patients. 12th Regional Conference of Dermatology May 11 – 14/1996. Pattaya – Thái Lan.

- Huỳnh Huy Hoàng: T́nh h́nh bệnh da ở người bị nhiễm HIV tại khoa lâm sàng A BV. Da Liễu TP. HCM trong ba năm 1995 – 1996 – 1997.

- Huỳnh Huy Hoàng và cộng sự, t́nh h́nh hniễm HIV/AIDS và bệnh giang mai tại khoa lâm sàng và phục hồi chức năng trong 9 tháng năm 1998.