Bệnh viêm màng năo: Những thông tin bạn nên biết

Bệnh viêm màng năo: Những thông tin bạn nên biết

BS Trương Hữu Khanh

BV Nhi đồng 1

1/ Bệnh viêm màng năo là bệnh ǵ? Do nguyên nhân nào gây nên?

Viêm màng năo là bệnh nhiễm trùng của màng năo, nguyên nhân có thể do vi trùng hay vi rút. Đa số các trường hợp vi trùng hay vi rút từ vùng mũi họng xâm nhập vào màng năo và gây viêm màng năo. Bệnh thường xảy ra ở trẻ em, nhưng người lớn cũng có thể bị vei6m màng năo.

Vi trùng gây viêm màng năo (VMN) thường là HIB, phế cầu và năo mô cầu. C̣n nhóm vi rút gây VMN thường là vi rút đường ruột.

2/  Bệnh thường  xảy ra vào mùa nào?

Bệnh VMN thường xuất hiện vào lúc thời tiết thay đổi, những tháng chuyển sang mùa nóng bức hay   thời tiết chuyển sang mùa lạnh. Trẻ nhỏ dưới 12 tháng tuổi, trẻ mắc bệnh lư tai mũi họng không  được điều trị kịp thời rất dễ bị mắc bệnh VMN..

3/ Triệu chứng biểu hiện và diễn tiến của bệnh ra sao?

Bệnh có thể biểu hiện đột ngột hay sau một vài ngày ho, sổ mũi bằng các triệu chứng sốt cao, đau đầu,  nôn ói, cổ cứng, trẻ c̣n bú có thể thấy thóp phồng. Nặng hơn là co giật, bỏ ăn, bỏ bú, li b́, hôn mê.

Diễn tiến bệnh tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh: nếu VMN do vi trùng sẽ gây tử vong hay để lại di hứng nặng khi trẻ không được điều trị kịp thời. Nếu VMN do vi rút th́ bệnh sẽ tự khỏi  giống như đa số các trường hợp bệnh  nhiễm siêu vi trùng khác (nhiễm siêu vi trùng đường hô hấp gây ra cảm cúm, ho, sỏ mũi; nhiễm trùng đường tiêu hóa gây ra tiêu chảy, ói). Tuy nhiên, dù VMN do vi trùng hay siêu vi trùng đều cần phải điều trị và theo dơi tại bệnh viện  để xử trí kịp thời các biến chứng của bệnh v́ để chẩn đoán được VMN do vi trùng hay siêu vi trùng th́ cần phải có những xét nghiệm đặc biệt và theo dơi bởi bác sĩ có kinh nghiệm.

4/ Bệnh có những biến chứng và di chứng nào?

Viêm màng năo có thể gây biến chứng áp xe năo, tụ mũ dưới màng cứng, suy hô hấp và tử vong. Nếu không  được điều trị đúng kịp thời có thể gây di chứng lâu dài dù đă khỏi bệnh. Bệnh nhi sau khi hết bệnh có thể bị động kinh, yếu tay chân, đầu to… và nặng nhất là di chứng sống đời sống thực vật.

5/  Bệnh VMN có thể chữa khỏi được không? Yếu tố quan trọng nhẩt để bệnh nhân được chữa khỏi là ǵ?

Nếu được phát hiện bệnh  sớm th́ đa số trẻ bị VMN  đều được chữa khỏi. Để điều trị khỏi bệnh VMN do vi trùng (VMN mủ)  trẻ cần phải được  nhập viện sớm, điều trị kháng sinh mạnh, thời gian nằm viện ít nhất 10 ngày. Đối với VMN do siêu vi trùng th́ không cần thiết phải điều trị kháng sinh nhưng trẻ vẫn được nhập viện và theo dơi tại bệnh viện từ 3 đến 5 ngày.

6/ Các bậc phụ huynh và người lớn cần chú ư ǵ để phát hiện bệnh sớm cho  trẻ?

Để phát hiện sớm bệnh VMN, phụ huynh cần  đưa trẻ đến bác sĩ khám khi thấy trẻ có các dấu hiệu nghi ngờ như sốt cao, nôn ói, đau đầu, thóp phồng và cần  đưa trẻ đến bệnh viện ngay khi có các dấu hiệu nặng như co giật, bỏ bú, bỏ ăn, li b́, hôn mê. Trong trường hợp chưa thể đưa  trẻ đến bác sĩ khám ngay th́ điều trị tại nhà chủ yếu là hạ sốt  cho trẻ, và quan trọng nhất là theo dơi t́nh trạng bệnh của trẻ, nếu trẻ bị VMN th́ các triệu chứng sốt, nôn ói, đau đầu sẽ diễn biến ngày càng nặng hơn, do đó khi thấy các triệu chứng trên ngày càng nặng hơn th́ nên mang trẻ đến bệnh viện ngay.

7/ Làm thế nào để pḥng ngừa bệnh hiệu quả ?

Để pḥng ngừa tốt  bệnh VMN nên giữ ấm, chăm sóc tốt trẻ những lúc thời tiết thay đổi và lúc có dịch cảm cúm, điều trị kịp thời khi trẻ bị viêm mũi họng hay viêm tai. Việc pḥng ngừa bằng  phương pháp tiêm ngừa chỉ có tác dụng đối với một loại vi trùng gây ra VMN, đó là vắc-xin pḥng VMN do HIB (Hémophillus influeza type B) nhưng chi phí rất cao khoảng gần 300.000 đồng cho 1 liều vắc-xin và cần phải chích từ 1 – 3 liều tùy theo tuổi. Lưu ư vắc-xin này không cần thiết phải chích cho trẻ trên 5 tuổi v́ vi trùng này rất khi ít gây VMN cho trẻ ở lứa  tuổi này.

Điều quan trọng phụ huynh cần biết là VMN và viêm năo Nhật Bản là 2 bệnh khác nhau, do vậy dù đă chích ngừa viêm năo Nhật Bản th́ trẻ vẫn có thể bị VMN và dù đă chích ngừa HIB th́ trẻ vẫn có thể bị VMN do loại vi trùng khác v́ VMN có thể do nhiều loại vi trùng và siêu vi trùng gây ra.