Bệnh Thủy đậu (Trái rạ)

 
 

Nốt phỗng nước

Bệnh Thủy đậu là bệnh ǵ?

Bệnh Thủy đậu là một bệnh lây nhiễm lành tính, rất thường gặp, do vi-rút Varicella Zoster gây ra.

Bệnh xảy ra ở mọi nơi, mọi lứa tuổi, trẻ em nhiều hơn người lớn và thường nhẹ hơn người lớn.

Bệnh lây lan như thế nào?

Thủy đậu là một bệnh rất dễ lây, dễ bùng phát thành dịch.

Con người là nguồn chứa vi-rút Varicella Zoster duy nhất.

Bệnh Thủy đậu lây lan do tiếp xúc trực tiếp với người bệnh (qua các nốt ban ngứa hoặc các nốt phỏng nước ở da, qua nước bọt, dịch tiết mũi họng) hoặc do hít phải dịch tiết mũi họng của người bệnh có trong không khí.

Bệnh có thể lây truyền từ mẹ sang thai nhi gây nên những dị tật bẩm sinh như: teo chi, dị tật ở mắt, dị tật ở hệ thần kinh trung ương…

Người bị bệnh Thủy đậu có khả năng lây nhiễm bệnh cho người khác từ 1-2 ngày trước khi phát ban cho đến khi các nốt phỏng nước khổ văy hoàn toàn.

Biểu hiện của bệnh

Bệnh phát triển qua 2 thời kỳ:

Thời kư ủ bệnh: 14-16 ngày sau khi tiếp xúc với nguồn lây. Trong thời kỳ này bệnh nhân không có biểu hiện bệnh lư nào.

Thời kỳ phát bệnh:

• Xuất hiện các nốt ban đỏ, ngứa trên da ở vùng đầu, mặt rồi lan ra khắp cả thân người, ban mọc ở cả niêm mạc miệng, mũi, tai và bộ phận sinh dục. Sau 12-24 giờ, các nốt ban tiến triển thành các nốt phỏng nước, bên trong chứa chất dịch trong suốt. Các nốt phỏng nước vỡ ra, khô lại thành vảy và bong vảy sau 5-10 ngày. Khác với bệnh đậu mùa, các vảy này không để lại sẹo vĩnh viễn nếu không bị nhiễm trùng da thứ phát.

• Kèm theo người bệnh có sốt nhẹ (380C, nếu ban mọc dày bệnh nhân có thể sốt cao hơn), nhức đầu, mệt mỏi, đau họng.

Tiến triển và biến chứng:

 
 

Nốt ban thủy đậu lan ra khắp thân người

Thủy đậu là một bệnh nhẹ, lành tính. Bệnh tiến triển khoảng 10-15 ngày rồi tự khỏi.

Tuy vậy vẫn có một số trường hợp có biến chứng nhất là ở trẻ em nhỏ dưới 1 tuổi, ở những cơ thể đặc biệt bị giảm sút sức đề kháng (phụ nữ mang thai, trẻ em bị các bệnh suy giảm miễn dịch, người bị nhiễm HIV/AIDS).

Biến chứng thường gặp nhất là nhiễm trùng da và các mô mềm ở trẻ em, viêm phổi ở người lớn. Ngoài ra c̣n có thể gặp các biến chứng nhiễm trùng máu, viêm khớp, viêm xương tủy xương…

Thủy đậu với phụ nữ mang thai.

Những phụ nữ mang thai mà chưa từng bị Thủy đậu trước đó dễ có nguy cơ bị Thủy đậu trong thai kỳ, bệnh thường nặng và hay có các biến chứng.

Người mẹ bị Thủy đậu trong 3 tháng đầu và 3 tháng giữa của thai kỳ có thể gây lây nhiễm cho bào thai gây nên các khuyết tật bẩm sinh cho thai nhi dù tỷ lệ này tương đối thấp: 0,4%-2%.

Điều trị:

Bệnh Thủy đậu thường nhẹ và tự khỏi nên có thể để bệnh nhân tại nhà để chăm sóc. Việc điều trị chủ yếu là điều trị triệu chứng.

• Để bệnh nhân nằm trong pḥng riêng, thoáng khí., có ánh sáng mặt trời.

• Vệ sinh mũi họng hằng ngày cho bệnh nhân bằng dung dịch nước muối sinh lư 9%o.

• Thay quần áo và tắm rửa hằng ngày cho người bệnh bằng nước ấm trong pḥng tắm. Nên cho người bệnh mặc quần áo rộng, nhẹ, mỏng.

• Đối với trẻ em, nên cắt móng tay cho trẻ, giữ móng tay trẻ sạch hoặc có thể dùng bao tay vải để bọc tay trẻ nhằm tránh biến chứng nhiễm trùng da thứ phát do trẻ găi gây trầy xước các nốt phỏng nước.

• Dùng dung dịch xanh Milan để chấm lên các nốt phỏng nước đă vỡ.

• Nếu trẻ ngứa nhiều, khó chịu có thể đưa trẻ đến khám tại các cơ sở y tế, thầy thuốc sẽ cho trẻ dùng các thuốc an thần thích hợp.

• Trường hợp trẻ sốt cao, có thể dùng các thuốc hạ sốt giảm đau thông thường theo hướng dẫn của thầy thuốc.

• Cho trẻ ăn các thức ăn mềm, lỏng, dễ tiêu, uống nhiều nước nhất là nước hoa quả (cam, chanh).

• Nên tránh những quan điểm và việc làm không đúng như:

   + Kiêng gió, kiêng nước, để trẻ ở trong pḥng quá kín, cho trẻ mặc quần áo quá dày, không tắm rửa vệ sinh hằng ngày cho trẻ khiến trẻ ngứa ngáy khó chịu, trẻ sẽ găi gây trầy xước các nốt phỏng nước dễ dẫn đến biến chứng nhiễm trùng da, nhiễm trùng máu.

   + Tự ư dùng những loại thuốc uống hoặc thuốc bôi ngoài da khi không có chỉ định của thầy thuốc.

   + Dùng thuốc Aspirin để hạ sốt.

   + Sử dụng các loại thuốc mỡ bôi tại chỗ có chứa corticoids.

Pḥng bệnh Thủy đậu như thế nào?

 
 

Nốt ban thủy đậu mọc ở niêm mạc miệng

• Phát hiện bệnh sớm để tránh lây lan cho cộng đồng.

 ** Cách ly người bệnh:

- Thời gian cách ly: từ lúc bắt đầu phát bệnh (phát ban) cho đến khi các nốt phỏng nước khô vảy hoàn toàn (người lớn phải nghỉ làm, trẻ nhỏ và học sinh phải nghỉ học). Theo quy định hiện nay của TTYTDP TP người bệnh được nghỉ 7 ngày.

- Để người bệnh ở trong một pḥng riêng, có cửa sổ, thoáng mát, có đủ ánh nắng mặt trời.

- Sử dụng các vật dụng sinh hoạt cá nhân riêng cho người bệnh (khăn mặt, ly, chén, muỗng, đũa, chăn, gối, màn…).

** Hạn chế tiếp xúc với người bệnh: Khi cần tiếp xúc th́ phải đeo khẩu trang. Sau khi tiếp xúc phải rửa tay ngay bằng xà pḥng. Đặc biệt những phụ nữ đang mang thai cần tuyệt đối tránh tiếp xúc với người bệnh.

** Vệ sinh pḥng ở của người bệnh: Lau sàn pḥng, bàn ghế, tủ giường, đồ chơi… của người bệnh hàng ngày bằng nước Javel, hoặc dung dịch Cloramin B sau đó rửa lại bằng nước sạch.Đối với những đồ vật nhỏ có thể đem phơi nắng.

** Tiêm chủng vắc xin.

Tiêm chủng vắc-xin là biện pháp hữu hiệu nhất để pḥng ngừa bệnh Thủy đậu.

Người dân có thể đến tiêm chủng tại các địa điểm sau đây:

+ Viện Pasteur TP.HCM tại số 167 Pasteur Quận 3 TP.HCM.

+ Trung tâm Y Tế Dự pḥng TP.HCM - 699 Trần Hưng Đạo - P.9 Q.5

+ Pḥng Y tế dự pḥng của các Trung tâm Y tế Quận Huyện..

+ Pḥng khám Nhi khoa Nancy - 121 Trần B́nh Trọng Quận 5

Những ai cần được tiêm chủng?

 
 

Teo chi (dị tật bẩm sinh ở trẻ em có mẹ bị thủy đậu trong thời kỳ mang thai)

- Tất cả các trẻ em trên 12 tháng tuổi, người lớn chưa từng được tiêm ngừa Thủy đậu.

- Những phụ nữ có ư định mang thai chưa từng bị bệnh Thủy đậu hoặc chưa được tiêm pḥng lúc nhỏ nên tiêm ngừa trước 3 tháng trước khi quyết định có thai.

Hiện nay tại Thành phố đang lưu hành 2 loại vắc-xin ngừa Thủy đậu: 1 loại tiêm 1 mũi duy nhất cho mọi lứa tuổi; 1 loại tiêm 2 mũi cách nhau 1 tháng cho trẻ trên 12 tuổi và tiêm 1 mũi duy nhất cho trẻ dưới 12 tuổi.

Thời gian để vắc-xin bắt đầu có hiệu lực: 3 tuần sau khi tiêm ngừa.

Thời gian được miễn dịch (không mắc bệnh): trung b́nh 15 năm sau khi tiêm ngừa.

Những đối tượng sau đây không nên tiêm pḥng vắc xin ngừa Thủy đậu.

+ Những phụ nữ đang có thai hoặc nghi ngờ có thai.

+ Những người dị ứng với thuốc Neomycine.

+ Những người có phản ứng với mũi tiêm thứ nhất th́ không được tiêm mũi thứ 2 (đối với loại tiêm 2 mũi)

+ Bệnh nhân bị suy giảm miễn dịch, bệnh nhân đang sử dụng các loại thuốc CORTICOIDS.

+ Bệnh nhân bị bệnh ác tính về máu.

+ Bệnh nhân bị nhiễm trùng cấp tính hoặc đang bị sốt.

* Lưu ư:

- 3 tháng sau khi tiêm ngừa vắc-xin mới được phép mang thai.

- Phụ nữ đang mang thai mà bị nhiễm vi-rút Thủy đậu hoặc sống trong vùng có dịch Thủy đậu nên đến khám tại các BV.Phụ sản để được tư vấn, theo dơi và điều trị thích hợp.

Địa chỉ cần biết:

+ Viện Pasteur TP.HCM tại số 282 Nam Kỳ Khởi Nghĩa Phường 8 Quận 3 TP.HCM

+ Trung tâm Y Tế Dự pḥng TP.HCM - 699 Trần Hưng Đạo - P.9 Q.5

Tiêm chủng là biện pháp hữu hiệu để pḥng bệnh Thủy đậu.

Thu Trang

(Theo tài liệu của WHO - CDC Hoa Kỳ - TTYTDP TP.HCM)