Những điều cần biết về bệnh Rubella

Bệnh Rubella là bệnh ǵ?

Bệnh Rubella c̣n được gọi là bệnh Ru-bê-on, bệnh sởi Đức (German measle). Theo một số tài liệu từ Đức (german) ở đây không liên quan ǵ đến nước Đức, mà xuất phát từ tiếng La tinh « germanus » có nghĩa là tương tự, ư muốn nói đến bệnh Rubella có một số các biểu hiện giống bệnh sởi. Rubella là một bệnh truyền nhiễm, do vi-rút rubella gây nên. Bệnh lưu hành trên toàn thế giới, thường xuất hiện vào mùa đông xuân, có thể xảy ra thành dịch.

Những ai có thể mắc bệnh này?

Tất cả mọi người, mọi lứa tuổi đều có thể mắc bệnh Rubella, trong đó đối tượng dễ gặp nguy hiểm nhất là phụ nữ mang thai, đặc biệt trong 3 tháng đầu. Những người đă bị Rubella lúc c̣n nhỏ được miễn dịch, không bị nhiễm bệnh lại.

Bệnh Rubella có nguy hiểm không?

Tuy bệnh Rubella là một bệnh lây nhiễm KHÔNG NGUY CẤP (không gây nên biến chứng nguy hiểm, không gây chết người) như bệnh sởi (thuờng gây những biến chứng trầm trọng: viêm phổi, viêm phế quản, viêm năo, viêm cơ tim, viêm tai giữa, rối loạn tiêu hóa…) nhưng lại khá NGHIÊM TRỌNG do có khả năng gây nên những dị tật bẩm sinh nặng nề ở bào thai. Một thai phụ mắc bệnh Rubella trong 3 tháng đầu của thai kỳ sẽ dễ bị những tai biến như sẩy thai, thai chết trong tử cung hoặc gây nên những dị dạng cho thai nhi sau khi sinh như: các khuyết tật về tim, đục thủy tinh thể, điếc bẩm sinh, chậm phát triển trí tuệ…

Bệnh lây lan thế nào?

Bệnh Rubella lây truyền qua đường hô hấp khi người lành:

- Hít phải những giọt dịch tiết đường mũi họng (nước bọt, nước mũi) có chứa vi rút của người bệnh khi tiếp xúc trực tiếp mặt đối mặt với người bệnh.

- Tiếp xúc với các vật dụng, các bề mặt (sàn nhà, bàn ghế, đồ chơi…) có dính chất tiết mũi họng của người bệnh.

 Điều kiện thuận lợi để bệnh Rubella lan rộng là: Điều kiện sống chật chội, thiếu ánh sáng, thiếu điều kiện vệ sinh (nhà trọ, kư túc xá v.v…). Người bị bệnh Rubella có thể lây truyền bệnh cho người khác một tuần trước khi phát ban và từ 1 đến 2 tuần sau khi ban đă lặn hết.

Bệnh Rubella diễn tiến ra sao và có những biểu hiện ǵ?

Bệnh diễn tiến qua 3 giai đoạn:

* Thời kỳ ủ bệnh: từ 12-23 ngày sau khi tiếp xúc với nguồn lây. Thời gian này người bệnh đă bị nhiễm vi-rút, nhưng chưa có biểu hiện bệnh.

* Thời kỳ phát bệnh: Người bệnh sẽ có những biểu hiện:

   - Sốt nhẹ trên 370C kèm theo nhức đầu, mệt mỏi, chảy mũi trong, đau họng, đôi khi có đỏ mắt.

   - Phát ban: Ban đỏ, từng đốm lan tỏa, ban dát sần. Đặc biệt ban mọc đầu tiên ở mặt, sau đó lan ra thân ḿnh (trừ ḷng bàn tay, ḷng bàn chân).

   - Đau khớp.

   - Nổi hạch sau tai.

   - Ở người lớn và trẻ lớn bệnh thường nặng hơn trẻ nhỏ.

* Thời kỳ lui bệnh:

Các triệu chứng bệnh kéo dài từ 3-4 ngày rồi tự hết. Riêng triệu chứng đau khớp có thể kéo dài lâu hơn. Sau khi khỏi bệnh, người bệnh sẽ có miễn dịch suốt đời với bệnh (nghĩa là sẽ không bị mắc bệnh trở lại).

Chăm sóc bệnh nhân Rubella như thế nào?

Bệnh Rubella là một bệnh lành tính, không có biến chứng nguy hiểm nên có thể để bệnh nhân tại nhà để chăm sóc. Việc điều trị bệnh chủ yếu là điều trị triệu chứng:

- Cho người bệnh ăn thức ăn mềm, lỏng, dễ tiêu, uống nhiều nước, ăn nhiều trái cây.

- Người bệnh cần được vệ sinh mũi họng (nhỏ mũi và súc họng) hàng ngày bằng dung dịch nước muối sinh lư 9%o.

- Nếu nhức đầu nhiều hoặc đau khớp có thể sử dụng thêm thuốc giảm đau.

- Đối với trẻ nhỏ cần giặt khăn bằng nước ấm lau ḿnh mẩy hàng ngày cho bé.

Làm thế nào để pḥng tránh bệnh Rubella?

* Phát hiện bệnh sớm để tránh lây lan cho người khác.

 * Cách ly người bệnh:

   - Thời gian cách ly: từ lúc bắt đầu phát bệnh (phát ban) cho đến 7 ngày sau khi phát ban (trẻ em nên nghỉ học, người lớn nên nghỉ làm).

   - Để người bệnh ở trong một pḥng riêng, có cửa sổ, thoáng mát, có đủ ánh nắng mặt trời.

   - Sử dụng các vật dụng sinh hoạt cá nhân riêng cho người bệnh (khăn mặt, ly, chén, muỗng, đũa, chăn, gối, màn…).

* Hạn chế tiếp xúc với người bệnh: Khi cần tiếp xúc th́ phải đeo khẩu trang. Sau khi tiếp xúc phải rửa tay ngay bằng xà pḥng. Đặc biệt những phụ nữ đang mang thai cần tuyệt đối tránh tiếp xúc với người bệnh.

* Vệ sinh pḥng ở của người bệnh: Lau sàn pḥng, bàn ghế, tủ giường, đồ chơi… của người bệnh hàng ngày bằng nước Javel, hoặc dung dịch Cloramin B sau đó rửa lại bằng nước sạch. Đối với những đồ vật nhỏ có thể đem phơi nắng.

 * Tiêm chủng vắc xin: Vắc-xin pḥng bệnh Rubella thông dụng hiện nay là loại vắc-xin  MMR (Measle, Mumps, Rubella) pḥng ngừa cho cả 3 bệnh Sởi, Quai bị, Rubella.

Vắc-xin ngừa Rubella gây những tác dụng phụ ǵ?

Vắc-xin pḥng bệnh Rubella rất ít khi có tác dụng phụ. Thống kê cho thấy khoảng 15% trường hợp bị sốt vào ngày thứ 7 đến ngày thứ 12 sau khi tiêm vắc-xin, khoảng 5% trường hợp xuất hiện ban đỏ nhẹ, dưới 1 phần triệu trường hợp có phản ứng dị ứng nặng.

Tiêm chủng vắc-xin ở đâu?

- Tiêm chủng vắc-xin là biện pháp hữu hiệu nhất để pḥng ngừa bệnh Rubella.

- Người dân có thể đến tiêm chủng tại các địa điểm sau đây:

   + Viện Pasteur TP.HCM tại số 282 Nam Kỳ Khởi Nghĩa Phường 8 Quận 3 TP.HCM.

   + Trung tâm Y Tế Dự pḥng TP.HCM - 699 Trần Hưng Đạo, P.9, Q.5

   + Các Trung tâm Y tế Quận Huyện.

Những ai cần được tiêm chủng?

- Trẻ nhỏ từ 12 tháng tuổi cho đến dưới 13 tuổi, chưa chích ngừa Rubella lần nào: nhất là tiêm 2 mũi, mũi thứ 2 được tiêm nhắc lại sau 2-3 năm sau khi đă tiêm mũi thứ nhất.

- Trẻ lớn trên 13 tuổi và người lớn: chỉ tiêm một mũi duy nhất.

- Những phụ nữ có ư định mang thai chưa từng bị bệnh Rubella hoặc chưa được tiêm pḥng lúc nhỏ: nên tiêm ngừa trước 3 tháng trước khi quyết định có thai.

- Những người làm việc tại bệnh viện, các trung tâm y khoa, trung tâm chăm sóc trẻ em và các trường học.

- Việc tiêm chủng Rubella đặc biệt quan trọng đối với trẻ em gái để pḥng chống bệnh trong suốt khoảng thời gian khi đứa trẻ lớn lên và mang thai sau này.

** Lưu ư: Trẻ nhỏ từ 6 đến 8 tháng tuổi được miễn nhiễm (không mắc bệnh) đối với bệnh Rubella do có kháng thể từ mẹ truyền qua. Trong trường hợp cần thiết phải tiêm chủng Rubella trước 12 tháng tuổi nên tiến hành tiêm cho trẻ lúc 6 tháng tuổi, sau đó vẫn phải tiến hành tiêm chủng lại cho trẻ theo đúng lịch tiêm chủng của bệnh.

Những đối tượng sau đây không nên tiêm pḥng vắc xin pḥng Rubella.

   + Những phụ nữ đang có thai hoặc nghi ngờ có thai.

   + Những người dị ứng với thuốc Neomycine, dị ứng với trứng.

   + Những người có phản ứng với những lần tiêm ngừa Rubella trước.

   + Bệnh nhân bị suy giảm miễn dịch, hoặc đang sử dụng những thuốc ức chế miễn dịch.

   + Bệnh nhân bị bệnh ác tính về máu.

   + Bệnh nhân bị nhiễm trùng cấp tính hoặc mạn tính. (Ví dụ mắc bệnh lao chưa được điều trị).

** Lưu ư:

   + 3 tháng sau khi tiêm ngừa vắc-xin mới được phép mang thai.

   + Đối với người lớn, có thể làm xét nghiệm huyết thanh. Nếu đă có miễn dịch th́ không cần tiêm chủng.

   + Phụ nữ đang mang thai mà bị nhiễm vi-rút Rubella hoặc sống trong vùng có dịch Rubella nên đi xét nghiệm t́m kháng thể đặc hiệu của vi-rút để có chẩn đoán xác định bệnh, sau đó đến khám tại các pḥng khám sản phụ khoa để được hướng dẫn xử trí thích hợp.

 Tiêm chủng là biện pháp hữu hiệu để pḥng bệnh Rubella.

BS. Thu Trang

(Tổng hợp từ tài liệu của T4G và
tài liệu dịch từ mayoclinic.com
do Công ty MDS cung cấp)